Laatst bijgewerkt 08/03/2026
In januari van dit jaar berichtte De Standaard dat “de gasprijs […] de voorbije twee weken met bijna 50 procent gestegen [is]”1 en dat “de energiehonger van big tech […] de elektriciteitsprijzen verder de hoogte in [kan] jagen”2. Hoe komt het eigenlijk dat de energieprijzen stijgen? En wat is er voor nodig om ze terug te doen dalen?
Waarom veranderen de energieprijzen voortdurend?
De schommelingen in de elektriciteits- en gasprijs hebben een aantal oorzaken. Om te beginnen speelt de wet van vraag en aanbod ook op de energiemarkt. Meer vraag, bijvoorbeeld tijdens een koude winter, duwt de prijzen omhoog; terwijl minder vraag tot lagere prijzen leidt. Dat brengt ons naadloos bij de tweede oorzaak: seizoensinvloeden. Energie is in de winter meestal duurder dan in de zomer.
Daarnaast speelt het weer een rol. Veel zon en wind doen zonnepanelen en windturbines volop werken, waardoor de elektriciteitsprijzen een duik nemen. Verder mogen we de rol van de internationale markt en de geopolitiek niet onderschatten. Zo zijn we in Europa sinds de oorlog in Oekraïne veel afhankelijker geworden van Amerikaans gas (we gingen van 6,5% invoer naar 27% invoer uit de VS).3 En dat gas is duurder dan het Russische alternatief waar we voor de oorlog vooral op terugvielen.4 Ook het besef dat de Amerikaanse president onze afhankelijkheid van Amerikaans gas als drukkingsmiddel zou kunnen gebruiken, veroorzaakt ongerustheid op de energiemarkt. Tot slot zijn er nog onverwachte gebeurtenissen die hun effect niet missen, zoals wanneer er een centrale uitvalt.
Wat betekent dit voor mijn energiefactuur?
De volgende stap is uiteraard nog belangrijker: het effect op jouw energiefactuur. Om dat te kunnen inschatten, moet je naar je contracttype kijken: vast, variabel of dynamisch.
1. Vast contract
Bij een vast contract ligt wat je voor je energie zal betalen voor een jaar vast. Bij die prijsberekening is al rekening gehouden met seizoenschommelingen. Dit type contract biedt het meeste stabiliteit, want tijdelijke stijgingen en dalingen hebben gedurende de looptijd ervan geen effect op je factuur.
2. Variabel contract
Als je een variabel contract hebt, dan volgt de prijs die jij voor gas en elektriciteit betaalt die van de markt. Meestal krijg je om de maand een aanpassing, gebaseerd op de gemiddelde marktprijs van de voorgaande maand. Met een variabel contract geniet je sneller van dalingen, maar voel je de stijgingen in de energieprijzen uiteraard ook sneller.
3. Dynamisch contract
Tot slot verandert de prijs van je elektriciteit en gas bij een dynamisch contract elk kwartier. Je betaalt met andere woorden de actuele marktprijs. Omdat de prijs elk kwartier verandert, kunnen energieleveranciers onmogelijk één prijs tonen waarmee jij dan dynamische contracten onderling kan vergelijken. Ze gebruiken dus een maandgemiddelde als referentie. Dit is het “gewogen gemiddelde” van alle kwartierprijzen (niet elk kwartier weegt even zwaar door) voor die maand. Door je verbruik te verschuiven naar goedkope momenten, kan je met een dynamisch contract zeker je voordeel doen.
| Goed om te weten De energieprijzen zullen blijven schommelen. Door o.a. de verdere elektrificatie (met de bijbehorende stijging in warmtepompen en elektrische auto’s), de groeiende vraag naar datacenters en de geopolitieke onrust, wordt de markt zelfs gevoeliger voor fluctuaties. Daarom is het belangrijk om een contract te kiezen dat bij je past. Met een vast contract ben je beschermd tegen plotse prijsstijgingen. Met een variabel contract profiteer je sneller van dalingen, maar voel je stijgingen ook sneller. Een dynamisch contract gaat nog verder: daar beweegt je prijs elk kwartier mee met de markt en kan je besparen door je verbruik slim te plannen. |
Bronnen
- https://www.standaard.be/economie/forse-stijging-gasprijs-heeft-voorlopig-beperkte-impact-op-energierekening/126597139.html ↩︎
- https://www.standaard.be/buitenland/wereldwijd-beleeft-kernenergie-een-comeback-en-big-tech-drijft-de-spanning-op/126783197.html, ↩︎
- https://www.standaard.be/economie/forse-stijging-gasprijs-heeft-voorlopig-beperkte-impact-op-energierekening/126597139.html, ↩︎
- https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/24/aardgasprijzen-als-een-speerpunt-naar-omhoog/ ↩︎








